Nic Ad Nic Ad
Nic Ad Nic Ad
रत्नपार्कको कुनो

‘रत्नपार्कमा नजानू है !’

शनिबार, फागुन १३, २०७९

वीर अस्पतालमा बिरामी भएर आएकी रमा आन्टीका पति विदेशबाट फोन गरेर सम्झाइरहेका थिए ।

गाउँको कन्दराबाट उपचारका लागि वीर अस्पताल आएकी उनलाई विदेशमा रहेका पतिले सम्झाइरहेको सुन्दा म अच्चममा परेँ । 

पिसाबमा रगत देखिएपछि जाँच गर्न म पनि वीर अस्पताल पुगेको थिएँ । वीरमा पुगेर करिब २ घन्टा लाइन लागेपछि पैसा तिरेर पिसाब र रगत जाँचका लागि दिने अवसर पाइयो । 

रगत र पिसाबको रिपोर्ट लिन केही दिन कुर्नुपर्ने भयो । भिडियो एक्सरेका लागि नजिकैको प्राइभेट क्लिनिकमा पठाइएको थियो । वीरमा भिडियो एक्सरे गर्न करिब १ महिनापछि मात्र पालो आउने भयो ।

मैले बरु प्राइभेटमा गर्छु भनेपछि त्यहाँ पठाइएको हो । त्यही क्लिनिकमा थिइन् रमा आन्टी पनि ।

पाठेघरसम्बन्धी समस्याका कारण उनी सुदूरको अछामबाट त्यहाँ आएकी थिइन् । 

रमा आन्टीको र मेरो घरको सिमाना कर्णाली नदीले छुट्याएको छ । अछामकी रमा आन्टीले फोनमा कुरा गरेको सुनेरै मैले मेरैतिरको मान्छे भन्ने ठानेको थिएँ । र त ‘घर काँ हो’ भनेर सोधेँ मैले । 

‘अछाम, तम्रो काँ हो त ?’ 

‘आग्र’ 

पूर्व अछामका मान्छेलाई आग्र भनेपछि दैलेख भनिरहनु पर्दैन । तोलीपाटा, तिलेपाटा, आग्र, पाँचालासँग पूर्वी अछामको अलग्गै नाता छ ।

कर्णाली नदीले सिमाना छुट्याए पनि रीतिरिवाज, भाषा र संस्कृति प्रायः मिलेको छ ।

त्यति मात्र होइन, आग्रका चेली अछाम र अछामका चेली आग्र पनि छन् । भनेको बिहेबारी पनि चल्छ ।

Ratnapark 11677069665.jpg

हालको आठबिस नगरपालिका अछामसँग सिमाना जोडिएको नगरपालिका नै हो । तोलीपाटा आग्र र पाँचालामा त्यसैको बाछिटा आएको भन्न मिल्छ र त बिहेबारी चलेको छ । 

‘आग्र को पर्नु भयो’ रमा आन्टीको प्रश्न थियो । 

‘थापा’ मैले थर बताएँ । 

‘हाम्री दिज्यू पनि आग्रै बिहे गरेर गैस्या छ, फलाना मेरा भिनाजु’, रमा आन्टीले नाता लगाउन थाल्नुभो ।

‘मैले आन्टी भन्नुपर्छ’ गाउँमा म नातामा सबै भन्दा कान्छो पर्छु । 

आन्टीकी बहिनीलाई मैले आन्टी नै भन्नुपर्ने भयो, रमा आन्टीसँग राम्रो परिचय भयो । 

रमा आन्टी पनि आग्र धरै पटक आउनुभएको रहेछ । मैले थापागाउँ र कोलार गर्दा बाटोमा पर्ने भिजानुको घरको आँगनबाट रमा आन्टीले धेरै पटक देखेको व्यक्ति भएँ म । 

चिनजान गरेपछि रमा आन्टीको पालो आयो । उहाँकै पछि मेरो पनि थियो । हामी दुवैले भिडियो एक्सरे गरायौँ ।

बाहिर निस्केपछि मामा (रमा आन्टीका भाइ) आउदै हुनुहन्थ्यो । मैले पारि जाम्, केही खाउँला भने । 

रमा आन्टी तर्सिनुभो । ‘नाइँ पारि त नजाने, हजुरका अंकलले रत्नपार्कमा उभिनुहुँदैन भन्स्या छ । भाइ लिन आउँदै छ, यहीँ (वीर अस्पताल) बसौँ । भाइ आइपुग्ने बेला भयो ।’

रमा आन्टीले भिडियो एक्सरे गर्ने ठाउँमा कुरा गरिरहेको सुनेको याद आयो । विदेशमा बसेका व्यक्तिलाई वीर अस्पतालमा उपचारका लागि पुगेकी पत्नी रत्नपार्कमा उभिइहाल्छिन् कि भन्ने पिर छ । र त फोनमै भए पनि सम्झाइरहेका छन् । 

रमा आन्टी तर्सेको देखेपछि मलाई काठमाडौँ आएका केही अग्रजहरूले रत्नपार्कबारे बोलेको कुरा एकपछि अर्को गर्दै स्मरणरमा आउन थाले ।

‘ठाउँ न ठहर, पत्नीको रहर’ हुनेहरूका लागि रत्नपार्क गजबको ठाउँ हो रे’, सानो हुँदा अंकलबाट सुनेको यो वाक्य याद आयो ।

हुन त हाम्राबाट पढ्नका लागि बाहेक काठमाडौँ प्रायः कम व्यक्ति आएको पाइन्छ । अंकलहरू पनि पढ्न आएको बेला जाने गरेको ठाउँ भएर रत्नपार्कका बारेमा हामीलाई कथा जस्तै लाग्ने कुरा सुनाउनुहुन्थ्यो । त्यसबेलाको ५०० रुपैयाँ खर्च गरेपछि पत्नीबाट प्राप्त हुने ‘माया’ सबै पाइन्छ । 

मामा आएपछि रमा आन्टी जानुभो । मामा त आग्र आएका बेला सँगै बाख्रा चराउन गएको मान्छे हुनुहुँदोरहेछ । सहजै चिनियो ।

गाउँमा सबैको प्यारो भएका कारण उनीहरूका आफन्तले पनि अलि सजिलै चिन्ने गर्छन् मलाई । 

मामा टोखा बस्नुहुँदो रहेछ । म मैतीदेवी बस्थेँ । मामाले टोखा जान आग्रह गर्नुभएको थियो । मैले मानिनँ । मलाई मैले सुनेको रत्नपार्कसँग साक्षात्कार गर्नु थियो । 

रमा आन्टी र मामा हिँडेपछि म जमिनमुनिको पुलको बाटो हुँदै पारि गएँ । ठुलो पिपलको रूख सेरोफेरोमा पुग्दा अलि रमाइलो पनि लाग्यो । 

उनीहरूको बार्गेनिङ मिल्यो क्यारे । उनीहरू त्यहाँबाट हिडेँ । त्यो बेलामा काठमाडौँका बारेमा मलाई धेरै थाहा थिएन । कहीँ केटीको कोठामा नै जाने र रातभरि बस्ने निर्णय भएको थियो । 

मैतीदेवी बस्ने मान्छे हिँडेर जान सकिहालिन्छ । आज केही समय यहीँ बिताउनुपर्छ भन्ने लाग्यो । 

रेडियोमा काम गर्ने भएकाले मलाई पत्रकारिताको चेत पसिसकेको थियो । मैले सूचनाका लागि भए पनि केही समय त्यही ठाउँमा बिताउने तयारी गरेँ । नजिकैको पसलमा पसेर समोसा तरकारी मगाएँ । म एक कुनामा गएर बसेँ । 

म बसेकै कुनाको टेबलको अर्कातर्फको बेच्नमा एक जोडी आए । केटा मान्छे युवा नै थिए । केटी मान्छे भने अलि पाको उमेरको । म रत्नपार्कमा छु भन्ने बिर्सेको रहेछु । उनीहरूको कुरा अलि अस्वाभाविक लाग्यो । 

केही समयपछि आफैँलाई सम्झाएँ । यहाँ यस्तै कुराको बार्गेनिङ हुन्छ । अनि टाउको निहुराएर उनीहरूको गफ सुनेँ ।

त्यहाँ बार्गेनिङ मिलेन क्यार । एकैछिनमा अलग भए । 

मेरो समोसा अझै आएको छैन । तात्तातो भनेको बनाउँदै छन् । म कुरेरै बसेको छु । 

एकछिनपछि अर्को जोडी आयो । केटा पहिला आएकै व्यक्ति हुन् । केटी मान्छे भने फरक छन् । अहिले उस्तै उमेरका केटाकेटीको उपस्थिति छ । 

उनीहरूको पनि बार्गेनिङ हुन थाल्यो । के कस्ता सेवा सुविधा दिने र कति लिने भन्ने विषयमा छलफल भएको थियो ।

गाउँबाट आएको मलाई उनीहरूको मुखबाट निस्किएका शब्द सुन्न सक्ने खालका थिएनन् ।

Ratnapark 31677069666.jpg

त्यहाँ समोसा बेचेर बसेका ती साहुजीको जीवनमा के बितेको होला ? वेटरको काम गरिरहेका कलिला केटाहरूको दिमागमा ती विषयको प्रवेश कसरी हुन्छ होला ? अथवा उनीहरू बानी परिसकेका होलान् र केही फरक पर्दैन होला ? मनले गन्थन गर्दै थियो ।

उनीहरूको बार्गेनिङ मिल्यो क्यारे । उनीहरू त्यहाँबाट हिडेँ । त्यो बेलामा काठमाडौँका बारेमा मलाई धेरै थाहा थिएन । कहीँ केटीको कोठामा नै जाने र रातभरि बस्ने निर्णय भएको थियो । 

मैले सोचेँ– हो त, यहाँ त पैसा भएपछि पत्नीले दिने सम्पूर्ण ‘माया’ पाइँदो रहेछ । बल्ल मलाई अग्रजहरूले भनेको र सुनाएको रत्नपार्क उस्तै लाग्न थाल्यो । 

रत्नपार्कमा उभिनेलाई पनि जाने हो ? कतिमा लाने हो ? भन्ने प्रश्नहरू अरूको कानमा पनि पथ्र्यो ।

गाडी कुरेर बसेकाहरू रत्नपार्कको फुटपाथको रोडसाइडमा उभिएका हुन्छन््, र अन्य सेवाका लागि बसेकाहरू घेराबारमा ।

प्रहरीले घेराबारमा बसेकाहरूलाई लखेट्छ, केही समयपछि उनीहरू पुनः त्यहाँ पुग्छन् र प्रहरीलाई गाली गर्छन् ।

‘नयाँ आएको होला, फूर्ती लाउँछ ! यसलाई पनि चाहिएको होला, केही दिनमा लाइनमा आउँछ ।’ घेरबार तर्फ बसेकी एउटी महिलाले अर्कीसँग कुरा गर्दै थिइन् । 

प्रहरी पनि नयाँ–नयाँ आउँदा मात्र बार्गेनिङ गर्दा रहेछन्, तरिका फरक । पाइन्छ भने ओके, नपाइने भए लखेट्ने ।

रत्नपार्कको फुटपाथको उभिने साइडले फरक छुट्याउनुपर्ने रहेछ । अग्रजहरूले सुनाएको यही सूत्र प्रयोग गरेर म रोडतर्फ उभिएँ । त्यहाँ उभिएपछि धेरै कुरा सुन्न थालियो । र, लाग्यो– रत्नपार्क त्यत्तिकै बद्नाम भएको रहेनछ ।

रत्नपार्कमा पहिलो पटक उभिएको पनि डेढ दशक भइसक्यो । काठमाडौँमा रहेर रिपोर्टिङको क्रममा रत्नपार्कसँग पुनः साक्षात्कार भयो ।

पहिलेको र अहिलेको रत्नपार्कमा– नाम र भित्र छिर्ने ठाउँमा राखिएको शालिक मात्र परिवर्तन भएको रहेछ ।

नाम शंखधर उद्यान, रानी रत्नको शालिक राखिएको ठाउँमा अर्को शालिक ।

बाहिरीतर्फको घेराबारमा अहिले पनि त्यस्ता पसलहरू थुप्रै छन् । फुटपाथ राख्न काठमाडौँ महानगरले दिएको छैन । तर, उभिएर हुने मोलतोलका ‘पसले’सँग भने महानगर पनि भिड्न नसकेको देखिन्छ । 

महानगरले पार्कभित्र प्रवेशका लागि शुल्क तोकेको छ । गेटमा गार्डसहित कर्मचारीहरू रहन्छन् ।

तर, बाहिरबाट आएको कोही पनि निर्धक्कसँग रत्नपार्कभित्र प्रवेश गर्ने र बस्न आँट गर्दैन ।

कहानी नसुनेका एकाधबाहेकले रत्नपार्कमा उभिँदा पनि फरक दृष्टिकोणले हेर्ने गरेको पाइन्छ ।

नाम फेरेर मात्र पर्यटकीय क्षेत्र हुँदैन । नगरपालिकाले नामसँग त्यहाँ हुने अवैध कारोबार पनि हटाउन जरुरी छ ।

जसरी रानी रत्नले केटाकेटी (बालबालिका) का लागि भनेर पार्कको परिकल्पना गरेकी हुन्, त्यहीअनुसार काठमाडौँको मुटु र वीर अस्पतालको छेउमा रहेको रत्नपार्कमा हरेक व्यक्तिले सगौरव जान र बस्न पाऊन् ।
 

प्रकाशित मिति: शनिबार, फागुन १३, २०७९  १३:०७
प्रतिक्रिया दिनुहोस्